Çetin Ünsalan:  Tartışmayı faize getirmeyin

Öyle bir hava yaratıldı ki, bundan çıkmak durumundayız. Özellikle faiz üzerinden kurgulanan ve faiz arttırılırsa tüm sıkıntılar çözülecekmiş üzere ortaya konulan bir hal aklın da tatile çıkmasına neden oluyor.

Elbette şu an dünyadaki eğilimlerden kopmuş olduğumuz açık. Özellikle enflasyonun yükseldiği ve faiz arttırılarak iktisatların soğutulmaya çalışıldığı bu süreçte bizde de doğal olarak tartışma dönüp dolaşıp faiz üzerinde ağırlaşıyor.

Şimdi de, para piyasalarıyla probleme bakıldığında Merkez Bankası’nın 23 Haziran’da faiz kararının ne olacağı ile ilgili haberler medyaya düşmeye başladı. Muhtemelen faiz kararı, sabit bırakma tarafında olacak.

Ama farkında mısınız yalnızca sürükleniyoruz. Zira faizin artması ya da düşmesi ile ilgili bir bahsin ekonomik gerçeklerden uzak kaldığını görmüyoruz. Özellikle pandemi sürecinde vatandaşlarına karşılıksız yardımlar yapmış ülkelerin yaklaşımlarıyla, satınalma gücünü büsbütün yitirmiş ve ne yazık ki kredi borcuna batmış bir ülkenin gerçeklerini birebir pencereden okuyamazsınız.

İktisatta bir kural vardır. Bunu da bir fıkra ile açıklarlar. Üniversite final vakti tüm hocalar harıl harıl imtihan sorularını hazırlarken, iktisatçılar ağaç gölgesinde yatarlar. Öteki hocalar bu işe çok bozulurlar ve gelip niçin soru hazırlamadıklarını sorarlar.

İktisat hocalarının karşılığı ders niteliğindedir. Derler ki: “Biz her imtihanda tıpkı soruyu sorarız, ancak vakte ve şartlara nazaran yanıtı daima farklıdır.” Sıkıntıya burdan bakmamız gerekiyor. Artık tekrar soralım. Bu saatten sonra Merkez Bankası’nın alacağı bir faiz kararının kıymeti kaldı mı?

Bundan tahminen iki sene evvel bunu tartışıyor olsaydık; mümkün risklerin önlenmesi, tansiyonun denetim edilebilmesi ismine tartışmaya bedel bir husustu. Lakin bence sinema bitti ve faiz kararının ne olduğunun hiçbir değeri kalmadı.

Bu nedenle yalnızca faiz ya da dolar üzerinden mevzuyu tartışarak işin içinden çıkamayız. Yalnızca bataklıkta bir debelenme durumunda kalırız. O yüzden Merkez Bankası’nın Haziran kararını tartışmayı bırakalım.

Ne yapacak yani? Kendi baz aldığı ve akla uygun olmayarak besin ve güç fiyatlarını dışarıda tutarak baz aldığı ve faiz düşürme mazereti uydurduğu çekirdek enflasyon ile bile ortadaki oran yüzde 40 aleyhteyken ne yapacaksınız?

Sadece akılla bağdaşmasa dahi, kendi kriterinize ulaşmak için faizleri yüzde 55’e çekmek durumundasınız. Bu türlü bir faiz artışının ticaret hayatından endüstriye, vatandaştan ülkenin açmazlarına kadar tek başına deva olmayacağı, yıkımlara yol açacağı ve zannedildiği üzere buraya para akışını sağlamayacağı o kadar açık ki…

O vakit bu kısır tartışmaları yapıp, sıkıntıya para siyasetleriyle bakmak yerine yeni bir hakikat ortaya koymak durumundayız. Yani problem FED Üyesi Waller’ın dediği üzere, ‘nedenleri beni ilgilendirmez, enflasyonu düşürmek zorundayız’ yaklaşımında ilerlerseniz hem sonuç alamazsınız hem de büyük ziyanlara neden olursunuz. Zira o tren kaçtı.

Bu durumda Türkiye’nin zati zımnî ve sinsi bir halde yaşanan kriziyle yüzleşmesi, bilgilerini yanlışsız noktaya çekmesi, hepsiyle yüzleştikten sonra da sübvansiyondan yol haritasına kadar belirli bir planlamayla yola çıkması gerekir.

Ortaya çıkacak olan bilgiler ve oluşacak fakirlik ne olursa olsun, öngörülebilirlik ve akla uygun bir yol haritası fakat Numan Kurtulmuş’un talep ettiği birlikteliği sağlar. Aksi takdirde iktisat idaresinin sayıları ve gerçekleri reddediyor olması ve borç parayla sıkıntıyı günü birlik yönetmeye çalışması yalnızca faturayı arttıracak ve inandırıcı da bulunmayacaktır. Yapılan tam da bu.

Türkiye’nin bir an evvel gerçeklerle yüzleşmesi, planlı bir iktisada geçmesi ve bir yol haritası doğrultusunda, ayakta kalmaya mecali kalmamış firmalarını ve bireylerini suyun öteki tarafına taşıyacak dayanaklarla yola çıkması, bunun sonunda da israfa varan ve akılla bağdaşmayan projelerden kaynaklananlar başta olmak üzere masraflarını kısarak işe başlaması gerekir.

Yoksa faiz artmış düşmüş, dolar yükselmiş bedel kaybetmiş yalnızca bugünün konusudur ve ucuz magazine ya da siyaset programlarındaki tartışmalardan öte bir mana taşımamaktadır.

[email protected]

 

 

Babacan: Beştepe aklını başına almazsa bu işin sonu berbat olacak, ülke batıyor!

 

 

Ekonomide “ani duruş” olmadan yaz biter mi? | Fatih Özatay

 

‘Gelir, Ömür ve Yoksulluk’ Raporu: ‘Vatandaş Enflasyon Karşısında Besine Ulaşamıyor’

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.